انواع بست داربست
در این مقاله به بررسی کاربرد بست داربست در زمینه های مختلف و معرفی انواع بست داربست و ویژگی های آن می پردازیم.
داربست چيست ؟
داربست يكى از موثرترين ابزار آلات در ساخت و ساز، سوله سازی و در كل صنعت ساختمان است. از داربست، جهت دسترسی راحتتر به ارتفاع بيش از ٢ متر در زمان ساخت ساختمان استفاده می شود. براى برپايی يك سازه داربستى نيازمند لوله داربست و بست داربست هستيم. در سازههاى داربستى لولهها به وسيله بستها به هم وصل شده و با محكم كارى، سازه مورد نياز ايجاد میشود.
مواردى در بكارگيری انواع بست داربست حائز اهميت هستند تا ايمنى كافى در سازه براى كاركنان تامين شود. این موارد عبارتند از:
- خوردگى نداشته باشد.
- زنگ زدگى نداشته باشد.
- ساييدگى يا شكستگى نداشته باشد.
- و…
در متن پيش رو توضيحاتى راجع به داربست فلزی و انواع بست داربست ارائه مىشود.
بیشتر بخوانید: انواع سولجر کدام است؟
کاربرد انواع بست داربست
پر مخاطرهترين و سختترين بخش در صنعت ساختمان سازی، كار در قسمتهاى مرتفع است. لذا توجه به نكات ايمنى و لزوم رعايت استانداردهاى مشخص در اين بخش اصلیترين موضوعاتى هستند كه در زمان كار در ارتفاع بايد مورد توجه قرار گيرند. از همين رو و به جهت كم كردن هر گونه ريسكى، از تجهيزات داربست فلزى استفاده میشود.
بست داربست يكى از قطعات مهم در سازههاى داربستى است. مورد كاربرد آن در مستحكم سازی و فرمدهى به داربست است. انواع بست داربست از فلز چدن و داكتيل ساخته می شوند. به نسبت محل بكارگيرى و نحوه استفاده از آن به چند دسته مختلف تقسيم میشوند.
انواع بست داربست فلزى عموماً به روش ريختهگرى ساخته و عرضه مىشوند. با توجه به حساسيت بالاى استفاده از آنها رعايت استانداردها و ايمنى بخشی در طى مسير توليد بسيار مورد تاكيد كارشناسان اين صنعت است. وليكن در زمان تهيه و خريد و استفاده از بستهاى داربستى حتماً از سالم بودن و استاندارد بودن قطعات اطمينان حاصل كنيد. زيرا پيشگيرى از بروز هرگونه حادثه، مهم و مقدمه آن استفاده از تجهيزات سالم و مطمئن است.
معرفی انواع بست داربست
انواع بست داربست در مدلهاى متفاوتى عرضه میشوند. با استفاده از هر كدام از اين مدلها در قسمتهاى متفاوت، يك سازه كامل و كاربردى برپا می شود. به همين دليل كاربران و نصابان داربست فلزی به خوبی میدانند كه هر مدل بست در كدام بخش بكارگيرى شود تا از بروز حوادث خطرناك براى كارگران ساختمان يا عابران پيشگيری شود.
- بست دو پيچ : بست دو پيچ يكى از مدلهاى مختلف انواع بست داربست فلزی میباشد. جهت وصل كردن دو لوله به حالت تقاطعى از آن استفاده مىشود. همانگونه كه از نام آن مشخص است براى وصل كردن دو لوله از دو پيچ استفاده شده است.
استفاده از بست دو پيچ از انواع بست داربست جزء سادهترين آنها است. نصاب در كمترين زمان با استفاده از آن، دو لوله را بهم متصل میكند. به دليل سهولت در بكارگيری، بست دو پيچ كاربرد زيادی در سازه داربست فلزى دارد. معمولاً اين مدل از بست با جنس داكتيل نشكن داراى حدود ١/٤ كيلوگرم وزن است.
- بست چهار پيچ : بست چهارپيچ از ديگر انواع بست داربست و مدلهاى پر استفاده در ساخت يك سازه داربست فلزى است. اين مدل از بست مانند بست دو پيچ براى وصل كردن دو لوله به صورت تقاطعى و زاويه ٩٠ درجهاى كاربرد دارد. جهت به كارگيرى بست چهار پيچ به دو برگه، چهار عدد پيچ، چهار عدد واشر، چهار عدد مهره نياز است. جنس بست ٤ پيچ غالباً از فلز چدن نشكن يا داكتيل نشكن بوده و عموماً وزن آنها بين ١/٣ تا ١/٦٥ كيلو گرم است.
- بست گردان : كاربرد بست گردان در يك سازه داربست فلزى، جهت اتصال دو لوله متقاطع با امكان حركت رو هم است. تفاوت اين مدل از بستها با بست دو پيچ و چهار پيچ در اين است كه در بست گردان، لولهها نسبت به هم در زاويه ٩٠ درجه قرار نمىگيرند. به همين جهت اين بست در بازار با نام بست ٣٦٠ درجه هم شناخته مىشود. ضمناً بست گردان يا بست ٣٦٠ درجه از انواع دو پيچ و چهار پيچ و ٦ پيچ و ٨ پيچ تشكيل شده است. بست گردان در مجموعههاى پالايشگاهى و صنعت پتروشيمى كاربرد فراوانى دارد. اين نوع از بستهاى داربستى، از جنس چدن نشكن و با حداقل وزن ١/٧٥ توليد مىشود.
بیشتر بخوانید: داربست بامبو
معرفی سایر بست های داربست
- بست تخته گير : در بر پايى يك سازه داربست فلزى، بست ديگرى كاربرد دارد كه به آن بست تختهگير گفته میشود. از اين بست، جهت فيكس كردن تخته زير پايى به سازه داربست استفاده میشود. باعث محكم شدن و ثابت شدن تخته كار در داربست فلزى میگردد كه به هنگام كار و تردد كارگران بر روى تخته از سقوط تخته و كارگر جلوگيرى میكند. نتيجتاً ايمنى سازه و داربست با اين مدل از بست ها به طور قابل محسوسی بالا مىرود و از بروز حوادث پيشگيرى مىنمايد.
- اتصال لوله : یکی دیگر از انواع بست داربست، اتصال لوله يا همان رابط لوله است. از اين بست جهت اتصال دو لوله به صورت ممتد استفاده میشود. معمولاً براى افزايش طول لوله داربست بكارگيرى مىشود. اين بست به صورت لولهاى با طول ١٧ سانتیمتر است.
كاربرد اين بستها در سازههاى داربست فلزى ساختمانى می باشد. همچنین سازههاى گلخانهاى، ايجاد غرفههاى داربستى و موارد ديگرى از کاربرد این بست ها میباشد. بست رابط از يك لوله ١٧ سانتى مترى سايز ٦ و دو عدد پيچ و مهره ١/٢ و واشر تشكيل مىشود.
- بست تك پيچ : یکی دیگر از انواع بست داربست، تک پیچ است. در سازههاى گلخانهاى، نمايشگاهى، تكايا و غيره كه عموماً سازه داربستى تحت فشار بار زيادی نيستند، جهت ايجاد استحكام و نگهداری لوله از بستهاى تك پيچ استفاده مىشود. اين مدل از بستهاى داربست فلزى معمولاً كاربرد محدودى در مقايسه با ساير بستها دارد. همانطور كه گفته شد در زمانى كه مشخص شود بار زياد و فشار زيادی روى لوله وجود ندارد استفاده مىشود. اين بستها متشكل از چهار قطعه ناودانى از ورقهاى چهار ميل، پيچ دنده درشت نمره ١/٢، مهره دنده درشت نمره ١/٢، واشر نمره ١٢ و پرچ فلزى است.
- بست تك پيچ سايز كوچك : اين نوع از انواع بست داربست هم مانند بستهاى تك پيچ معمولی میباشد. اما سايز آن كوچكتر از سايز بست تك پيچ است. كاربرد آن معمولاً در اتصال لولههاى داربستى سايز كوچك است. از اين بست براى برپايی سازههاى داربست فلزى ساختمانى و سازه هاى گلخانهاى و غرفه ها و نمايشگاه ها و سالنها و هيئات و تكايا هاى موقت بهرهگيرى مىشود. از بست تك پيچ سايز كوچك هم مانند بست تك پيچ سايز معمولی در قسمتهايی كه فشار و بار زيادی بر روى سازه وارد نمیشود استفاده مىكنند. بست تك پيچ سايز كوچك متشكل از ٤ قطعه ناودانى با ورق ٣ ميلی مترى، يك مهره ١/٢، يك پيچ چشمى، يك واشر ١٢ و پرچ هاى فلزى است.
مراحل توليد انواع بست داربست
پس از معرفی انواع بست داربست باید به جنس انواع بست داربست پرداخت. جنس بست هاى داربست از فلز چدن داكتيل میباشد و در وزن هاى مختلف توليد و عرضه مىگردند. ضمن اينكه امكان طراحى و سفارش و توليد در اندازههاى مختلف و سايز هاى متفاوت وجود دارد. همانطور كه از بررسی محصولات موجود در بازار مشهود است، انواع بست داربست فلزى با برندهاى متفاوت و در كارخانجات و كارگاه های مختلف در كشور توليد میگردند.
همانطور كه در متون بالا توضيح داده شد، بست ٤ پيچ از پركاربردترين بست هاى موجود در اين حرفه است. به همين جهت در ادامه پس از معرفی انواع بست داربست، بررسی كوتاهى در خصوص اين نوع از بست ها خواهيم داشت.
چنانكه در بخش معرفی انواع بست داربست گفته شد؛ بست چهار پيچ متشكل است از دو قطعه برگه و يك قطعه كنده كه به واسطهى ٤ عدد پيچ به اضافه ٤ عدد واشر نمره ١٢ و چهار عدد مهره که جمعا يك بست داربست را تشكيل مىدهند. اين قطعات در کارگاههاى ريختهگرى طى مراحلی كه گفته خواهد شد طراحى، توليد و عرضه میگردند.
نخستين مرحله در توليد قطعات انواع بست داربست، ريختهگرى و ساخت دو قطعه كنده و برگه است. پس از تزريق مواد به داخل قالب و فرم دهى فلز، قطعات ساخته شده از قالب رها سازی مىشوند. طبيعتاً محصول اوليه دارای ناهمگونى و زائدههايی است كه با ماشين كارى اين اشكالات رفع مىشوند.
مرحله بعدی شات كردن قطعات توليدی است. پس از طى مرحله شات، قطعات پليسه گيرى و كيفيت آنها كنترل مىشود. قطعات توليد شده با قرار گرفتن در كنار هم به وسيله پيچ و مهره، بست ٤ پيچ را تشكيل میدهند. پس از مونتاژ كارى، محصول نهايی مجدد مورد بررسی كيفى قرار میگيرد. در صورت وجود ايراد و اشكال، محصول معيوب جهت رفع نقص به چرخه توليد بازگشت داده شود. در صورت تاييد كيفيت و سلامت، قطعات پس از بسته بندى روانه بازار میشوند.
خریداران انواع بست داربست
به طور معمول سه گروه اقدام به خريد و تهيه قطعات داربست فلزی از جمله لوله داربست و انواع بست داربست و… مینمايند.
- دسته اول پيمانكاران پروژههاى انبوه سازی و شركت هاى راه و ساختمان كه در زمينه طراحى و اجراى پلها و تونل ها و سازه هاى بزرگ شهرى و جادهاى فعاليت دارند، هستند. چرا كه به جهت دائمى بودن كار اين شركت ها و استمرار فعاليت آنها استفاده از داربست هاى اجارهاى صرفه اقتصادی ندارد.
- دسته دوم برپا كنندگان نمايشگاه هاى فصلی و غرفههاى فروشگاهى موقت هستند. هر چند كه اين دسته از كاربران داربست فلزی به ظاهر سازه هاى موقتى ايجاد میكنند اما در اصل با جابجايی سازه از مكانى به مكان ديگر در تمام فصول سال و زمانهاى مختلف از اين قطعات بهره برداری مىنمايند. پس اين گروه هم همچون دسته اول با يك محاسبه ساده، میتوان فهمید که استفاده از داربست هاى اجارهاى برايشان مقرون به صرفه نيست.
- دسته سوم نصابان و اجاره دهندگان داربست فلزی هستند. شايد بيشتر حجم بهره بردارى از داربست فلزی توسط اين دسته باشد. چرا كه براى سازندگان خرد، خريد و نگهدارى داربست فلزى صرفه اقتصادی ندارد. مضافاً بر اينكه اجرا و نصب سازه داربست فلزى نياز به تخصص و تبحر خاصى دارد.
هر سه دسته از خریداران انواع بست داربست میدانند كه كيفيت و سلامت محصولات توليدی هم از جنبه اقتصادی داراى اهميت است هم از جنبه ايمنى و حفظ جان و سلامت نصابان داربست فلزی
4 نكته مهم و موثر در خريد و استفاده از بست داربستهاى فلزى
- انواع لوله و بست در سازههاى داربست فلزی : همانطور كه پيشتر هم بيان شد، يك سازه داربست فلزی به جهت كارايی بهتر نيازمند لوله و بست در اندازه و سايز و مدلهاى مختلف و متنوعى است. چرا كه در اجرای يك سازه علاوه بر ارتفاع و پهناى سازه، وجود زوايا و فرورفتگى يا برآمدگى در سازه اجتناب ناپذير است. پس جهت اجراى صحيح و ايمن در چنين مواردى به بستهاى گوناگون و لولههايی به اندازههاى مختلف نيازمنديم.
- وزن و جنس بست داربست : نكته مهم و كليدی در خريد و بهرهگيرى از انواع بست داربست، جنس محصول و وزن نهايی آن است. از آنجايی كه بيشترين آلياژ استفاده شده در بست، چدن داكتيل مىباشد وزن نهايی اكثر برند ها تا حدی يكسان است. اما به واسطه تعداد بسيار بالاى قطعات بكار رفته در يك سازه، همين گرم هاى اندك باعث بالا رفتن وزن سازه خواهند شد. ضمناً علت بكارگيرى از آلياژ چدن داكتيل استحكام بالا، تاب آورى در حالتهاى كششى و ميزان بالاى تحمل وزن است.
- طراحى داربست : همانطور كه گفتيم طراحى، اجرا و نصب يك سازه داربست فلزی نياز به تخصص و تجربه كافى دارد. شايد در يك سازه عادی خيلي نيازی به طراحى نباشد و با استفاده از لولهها و بستهاى معمول، سازه داربست فلزى نصب شود اما در سازههاى بزرگ و پيچيده نياز به بست هاى متفاوت، لولهها با ابعاد متفاوت، نحوه و مكان بكارگيرى قطعات و… از اهميت بسيار بالايی برخوردار است. عدم تخصص و نداشتن تجربه در اين مواقع قطعاً باعث ايجاد حوادث و زيان مالی ناشی از آن خواهد شد.
- قيمت انواع بست داربست : با دقت در مواردى كه گفته شد متوجه مىشويم تعيين قيمت بست داربست متاثر از مولفههاى متعددی از جمله كيفيت، جنس، نوع طراحى، وزن قطعه و… است. لذا لازم است در زمان خريد، ضمن توجه به قيمت بست داربست به كيفيت و ساير مولفهها توجه داشته باشيم تا با مقايسه قيمت و جنس، كالايی با كيفيت تهيه نماييم. خصوصاً در اين زمينه كه كيفيت بالا تاثير زيادی در ايمنى و پيشگيرى از بروز حوادث ناگوار خواهد داشت.
سخن پایانی
در پایان لازم است بدانیم بست داربست یکی از اصلیترین قطعات داربست فلزی بوده و جهت تکمیل یک سازه نقش اصلی را دارد. انواع بست داربست به شرح مختصر توضیح داده شد. نکاتی در خصوص نگهداری و معرفی انواع مختلف بست داربست جهت اطلاع و بهرهبرداری حضورتان تقدیم گردید. با دقت در انتخاب و خرید تجهیزات داربست، ایمنی کار خود را بالا ببرید.
